Όταν η συμμετοχή δυσκολεύει — Πότε μπορεί να βοηθήσει η εργοθεραπεία

Κάθε παιδί, από τα πρώτα του βήματα, χτίζει τον κόσμο του μέσα από έργα: το παιχνίδι, την επικοινωνία, τη φροντίδα του εαυτού, τη σύνδεση με τους άλλους.
Η εργοθεραπεία υποστηρίζει τα παιδιά ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στα έργα της καθημερινότητάς τους με χαρά, αυτονομία και ασφάλεια.

Ο στόχος δεν είναι να αποκτήσουμε “τέλειες” δεξιότητες, αλλά να διασφαλίσουμε ότι το παιδί έχει ευκαιρίες να ζει, να παίζει, να μαθαίνει, να σχετίζεται και να αισθάνεται μέρος της ομάδας — στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινότητα.

Εικόνες που μπορεί να σας προβληματίσουν

Αν και κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό, υπάρχουν στιγμές στην καθημερινότητα που μας δίνουν σημάδια ότι ίσως χρειάζεται υποστήριξη.

Σπίτι — Ρουτίνες και αυτοεξυπηρέτηση

• Το παιδί δυσκολεύεται να ντυθεί, να φάει ή να βουρτσίσει τα δόντια του, ενώ συνομήλικα παιδιά τα καταφέρνουν.
• Φαίνεται να κουράζεται γρήγορα ή χάνει τη συγκέντρωσή του όταν ολοκληρώνει βήματα, όπως το ντύσιμο ή το μάζεμα των παιχνιδιών.
• Αποφεύγει δραστηριότητες, π.χ. δεν θέλει να πιάσει οδοντόβουρτσα, κουτάλι ή μαρκαδόρους λόγω δυσφορίας στην αφή.

Σχολείο — Προσοχή και εκτέλεση οδηγιών

• Δυσκολεύεται να παρακολουθήσει την παρεούλα ή να ολοκληρώσει απλές οδηγίες, όπως «πάρε το τετράδιο και άνοιξέ το στη σελίδα 3».
• Φαίνεται να χάνει εύκολα τον ειρμό ή χρειάζεται συνεχώς υπενθυμίσεις.
• Η μετάβαση από μια δραστηριότητα σε άλλη προκαλεί έντονη ανησυχία ή εκνευρισμό.

Παιδική χαρά — Κίνηση και παιχνίδι

• Το παιδί αποφεύγει δραστηριότητες που απαιτούν κίνηση, όπως κούνιες, τσουλήθρες, σκαρφάλωμα.
• Αντίθετα, μπορεί να δείχνει έντονη αναζήτηση κίνησης, τρέχοντας ασταμάτητα χωρίς αίσθηση κινδύνου.
• Μένει στο περιθώριο, παρακολουθώντας τα άλλα παιδιά χωρίς να παίρνει μέρος.

Με φίλους — Κοινωνική αλληλεπίδραση

• Το παιδί προτιμά να παίζει μόνο του, ακόμη κι όταν υπάρχει ομάδα.
• Δυσκολεύεται να μοιραστεί παιχνίδια ή να περιμένει τη σειρά του.
• Παρεξηγεί εύκολα κοινωνικά σήματα — π.χ. δεν καταλαβαίνει πότε ένα παιχνίδι τελειώνει ή πότε να ζητήσει βοήθεια.

Αυτορρύθμιση — Διαχείριση συναισθημάτων και αισθήσεων

• Μεταβαίνει από ηρεμία σε έντονα ξεσπάσματα χωρίς προφανή λόγο.
• Δυσκολεύεται να ηρεμήσει μετά από έντονα ερεθίσματα, όπως θόρυβο, φώτα, πολλή κίνηση.
• Φαίνεται κουρασμένο, αποσυρμένο ή υπερδιεγερμένο μετά το σχολείο ή το παιχνίδι.

Πότε να ζητήσετε αξιολόγηση

Αν αναγνωρίζετε αρκετές από αυτές τις εικόνες στην καθημερινότητα του παιδιού σας, ίσως μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση να βοηθήσει.
Ο εργοθεραπευτής δεν έρχεται να «διορθώσει» το παιδί, αλλά να:

• Εντοπίσει τα εμπόδια στη συμμετοχή,
• Προσαρμόσει το περιβάλλον (σπίτι, σχολείο, κοινότητα),
• Υποστηρίξει το παιδί να απολαμβάνει τα έργα της ζωής του.

Συμπέρασμα

Η εργοθεραπεία έχει στο επίκεντρό της τη χαρά, τη συμμετοχή και την ευημερία.
Το ζητούμενο δεν είναι να κάνουμε το παιδί «ικανό» με βάση ένα πρότυπο, αλλά να του προσφέρουμε ευκαιρίες να είναι παρόν.
Γιατί κάθε παιδί αξίζει να νιώθει ότι ανήκει — στην οικογένεια, στο σχολείο, στην παρέα, στην κοινωνία.

Eπιμέλεια: Νικολέττα Χαλδαιοπούλου, Εργοθεραπεύτρια MSc, SI